H γλύπτρια Αλεξάνδρα Αθανασιάδη

Όταν συναντήσει κανείς την Αλεξάνδρα Αθανασιάδη μία λέξη έρχεται στο μυαλό του: «Αρμονία». Το πάντα ήρεμο ύφος της, η ευγένεια της, οι αργές απαλές κινήσεις, η ήπια και ζεστή φωνή της, σε κάνουν να αντιλαμβάνεσαι ότι έχεις απέναντι σου έναν άνθρωπο, που είναι ένα σύνολο εξαίσιων χαρακτηριστικών που δένουν αρμονικά μεταξύ τους.

Τίποτα σε αυτό το «αρμονικό σύνολο» δεν σε προϊδεάζει για το πάθος και την εσωτερική δύναμη που κρύβει αυτή η εξαιρετικά ταλαντούχα καλλιτέχνης μέσα της. Αυτό το αντιλαμβάνεσαι όταν δεις τα έργα της. Με αφορμή την έκθεση γλυπτικής «Θραύσματα» που βρίσκεται σε εξέλιξη στη γκαλερί Citronne στον Πόρο, συναντήσαμε την Αλεξάνδρα Αθανασιάδη και της ζητήσαμε να μας «ξεναγήσει» στον θαυμαστό κόσμο των έργων της και να μας μεταδώσει λίγη από αυτή την εσώτερη δύναμη που κρύβουν

Συνέντευξη στην Ειρήνη Πιτσόλη

Η Αλεξάνδρα Αθανασιάδη

 

Αλεξάνδρα μίλησε μας για τα έργα που εκθέτεις στη γκαλερί Citronne. Ποιες χρονολογικές περιόδους καλύπτουν;

Η έκθεση «Θραύσματα» είναι κατά κάποιο τρόπο μια ανθολογία έργων που καλύπτει διάφορες φάσεις της δουλειάς μου της τελευταίας 15ετίας. Τα εκθέματα που επελέγησαν έχουν μια συνοχή που αποκαλύπτει την πορεία της τέχνης που κάνω. Εκτός από τα πιο αναγνωρίσιμα γλυπτά των θεματικών ενοτήτων «Άλογα» και «Θώρακες», εκθέτω και μια σειρά από σχέδια, χαρακτικά και collage σε επίπεδο ή ανάγλυφο χαρτί. Είναι η πρώτη φορά που δόθηκε τόση έμφαση σε δυσδιάστατα έργα και σχέδια μου, που πιστεύω ότι αποκαλύπουν ίσως σε μεγαλύτερο βάθος αυτό που κάνω.

«Ίχνη» έργο της Αλεξάνδρας ΑΘανασιάδη που εκτίθεται στη γκαλερί Citronne

Παρακολουθώντας το έργο σου στη συνέχεια του, παρατηρούμε ότι χρησιμοποιείς μέταλλο, χαρτί, ξύλο, υλικά δηλαδή παρμένα στην πλειοψηφία τους από τη φύση. Είναι η φύση τροφοδότης της έμπνευσης σου;

Συχνά με εμπνέουν φόρμες καταπονημένων ή άχρηστων αντικειμένων που συναντώ τυχαία σε παραλίες, βουνά, ταρδανάδες και παλιατζίδικα. Νοιώθω καμιά φορά πως η συνάντηση μου με κάποια από αυτά τα αντικείμενα έχει μια σχεδόν καρμική διάσταση που με αναγκάζει να τα συλλέξω. Δεν εξειδικεύω συνειδητά την σύνθεση των υλικών που χρησιμοποιώ στις γλυπτικές συνθέσεις μου, γιατί εκείνο που κυρίως με ενδιαφέρει είναι η φόρμα και τα υποσυνείδητα μηνύματα που κάποια θραύσματα μεταφέρουν από μια προηγούμενη ύπαρξη ή χρησιμότητα. Όσο για την ίδια την φύση που ρωτάτε, οπωσδήποτε είναι μια πηγή έμπνευσης για μένα ή αν θέλετε, ένα σημείο εκκίνησης ως προς την αντίληψη της αρμονίας. Η φύση είναι γεμάτη συνδυασμούς από ετερόκλητα υλικά…

Θώρακας – Έργο της Αλεξάνδρας Αθανασιάδη- Γκαλερί Citronne

Η τέχνη είναι μια έμφυτη παρόρμηση που δεν εξηγείται εύκολα, πάντως εγώ επέλεξα μια πορεία που όπως λέτε έχει και μία διάσταση φυσική δύναμης.

Πως καταφέρνεις να συνδυάζεις φαινομενικά αταίριαστα μεταξύ τους υλικά και να πετυχαίνεις ένα τόσο αρμονικό αποτέλεσμα; Και πόσο δύσκολο είναι για μια γυναίκα λεπτοκαμωμένη όπως εσύ, να δουλεύει βαριά υλικά όπως το μέταλλο , η πέτρα και το ξύλο;

Η τέχνη δεν είναι πάντα μια απολύτως συνειδητή διαδικασία που περιγράφεται σαν συνταγή, γιατί έτσι θα ήταν μανιέρα. Πάντως, όπως προείπα, ένα από τα πράγματα που με ενδιαφέρουν είναι να συνδυάζω φθαρμένα αντικείμενα από ετερόκλητα υλικά που κάποτε είχαν άλλη χρήση και να συνθέτω με αυτά φόρμες που τους δίνουν ένα νέο λόγο ύπαρξης. Από παιδί είχα πάντα μια έντονη ενασχόληση στο να μαζεύω άχρηστα αντικείμενα και να φτιάχνω περίεργα κατασκευάσματα με αυτά. Πολλές φορές σχεδίαζα και ζωγράφιζα ιδέες και μετά προσπαθούσα να τις πραγματοποιήσω κατασκευαστικά. Η τέχνη είναι μια έμφυτη παρόρμηση που δεν εξηγείται εύκολα, πάντως εγώ επέλεξα μια πορεία που όπως λέτε έχει και μία διάσταση φυσική δύναμης. Στην αρχή επέμενα να τα κάνω όλα μόνη μου και συχνά έφτανα στα όρια της φυσικής μου αντοχής, μεγαλώνοντας όμως έχω αποδεχτεί ότι χρειάζομαι βοήθεια στην πραγματοποίηση κάποιων έργων. Εκεί έχω καλούς συνεργάτες και φίλους που με υποστηρίζουν.

Κάθε έργο ενός καλλιτέχνη είναι ένα κομμάτι του εαυτού του. Όλοι μας τελικώς είμαστε κάτι σαν κατασκευές που αποτελούνται από θραύσματα μνήμης, εμπειριών και βιωμάτων. Είναι κάτι σαν στρώσεις που συνθέτουν την μοναδικότητα μας, που καθορίζουν το πως διαχειριζόμαστε τον εσωτερικό μας κόσμο και την πραγματικότητα γύρω μας.

Ο επισκέπτης της έκθεσης, βιώνει μία μοναδική εμπειρία, μετάβασης από τον σύγχρονο στον αρχαίο κόσμο της δημιουργίας χωρίς όμως να έχει την αίσθηση ότι μπήκε σε «χρονομηχανή». Πιστεύεις ότι υπάρχουν νήματα που συνδέουν την αρχαία εποχή με τη σύγχρονη και αυτά τα νήματα τα αναδεικνύει το έργο σου;

Δεν θα έλεγα μόνο την αρχαία εποχή… Η τέχνη έχει μία συνέχεια που ξεκινά από τα προϊστορικά ιχνογαφήματα των σπηλαίων και υπάρχουν έργα μου που υποσυνείδητα έχουν επηρεαστεί από αυτά. Εκείνο που πάντα επιδιώκω είναι μία δημιουργική ένταση που διαπερνά τον χρόνο και όχι η αναπαραγωγή μιας άλλης εποχής, έστω και αποδομημένης.

Φυσικά αντλώ κάποια στοιχεία από την αρχαιότητα, χωρίς να είναι αυτοσκοπός.

Θώρακας ΙΙΙ [A], 2013_56x73_Μικτή Τεχνική σε Χειροποίητο Χαρτί

 

Μιλώντας μας για το έργο «Άλογο στο γαλάζιο» μας είπες ότι σου πήρε 10 χρόνια να το ολοκληρώσεις. Πες μας για τη διαδικασία ολοκλήρωσης του έργου. Ποια στάδια πέρασες;

Το έργο έχει μια δική του ιστορία που κατά κάποιο τρόπο το κάνει κάτι σαν ζωντανό οργανισμό. Στην αρχή ξεκίνησε ως περίγραμμα ενός επιτείχιου αλόγου, που τώρα εκτίθεται στην Gallerie Citronne. Το αρχικό χαρτί έχει υποστεί διάφορες τυχαίες και μη παρεμβάσεις, όπως σπινθήρες ηλεκτροκόλλησης, λεκέδες από σκουριά και κοκκινόχωμα, έκθεση στις καιρικές συνθήκες, κλπ. Απλά ζούσα μαζί του και ήταν μια μόνιμη αμίλητη παρουσία στο εργαστήρι μου, ένα αγαπημένο κουρέλι. Όταν όμως το γαλάζιο χρώμα από τον αρχικό μαρκαδόρο άρχισε να ξεβάφει, μου έδωσε την ιδέα της θάλασσας και με ώθησε να το δω με διαφορετική ματιά. Συχνά προκύπτουν τυχαία συμβάντα στην τέχνη που φέρνουν νέες ιδέες και έμπνευση. Εκείνο που κάνει κανείς στις περιπτώσεις αυτές είναι να τις αξιοποιήσει και για το έργο αυτό έφτιαξα ένα γαλάζιο χαρτί και το ξανα-συναρμολόγησα σαν αρχαιολογικό εύρημα, σώζωντας το και δίνοντας του μια νέα ζωή. Τώρα είναι ένα από τα πολύ αγαπημένα μου έργα, γιατί εκτός από την πολύχρονη σχέση μου μαζί του, εκπροσωπεί ένα μέρος της δουλειάς μου που δεν είναι τόσο γνωστό. Μιλάω για το χαρτί και τα επίπεδα έργα όπου επιχειρώ κατα κάποιο τρόπο να δημιουργήσω μια ενδιαφέρουσα γέφυρα μεταξύ γλυπτικής και ζωγραφικής.

Για μένα δεν υπάρχει απόλυτη πραγματικότητα και για αυτό η δουλειά μου σε μεγάλο βαθμό χωρίζεται σε ενότητες που ανιχνεύουν διαφορετικές παραλλαγές της.

Το κάθε έργο είναι μία συλλογή εμπειριών; Είναι στιγμές και μνήμες που ενώνονται μεταξύ τους;

Κάθε έργο ενός καλλιτέχνη είναι ένα κομμάτι του εαυτού του. Όλοι μας τελικώς είμαστε κάτι σαν κατασκευές που αποτελούνται από θραύσματα μνήμης, εμπειριών και βιωμάτων. Είναι κάτι σαν στρώσεις που συνθέτουν την μοναδικότητα μας, που καθορίζουν το πως διαχειριζόμαστε τον εσωτερικό μας κόσμο και την πραγματικότητα γύρω μας. Για μένα δεν υπάρχει απόλυτη πραγματικότητα και για αυτό η δουλειά μου σε μεγάλο βαθμό χωρίζεται σε ενότητες που ανιχνεύουν διαφορετικές παραλλαγές της. Στην ενότητα «Θώρακες», για παράδειγμα, χρησιμοποιώ την πανοπλία αντιστρέφοντας στην ουσία τον συμβολισμό της. Δηλαδή, της δημιουργώ ανοίγματα που την καθιστούν ευάλωτη και με αυτή την πράξη εξετάζω τα όρια μεταξύ εσωτερικού και του εξωτερικού εαυτού. Είναι κάτι που με ενδιαφέρει πολύ…

Θώρακας ΙΙΙ [C], 2013_75x56_Μικτή Τεχνική σε Χειροποίητο Χαρτί

Το να φοβάται κανείς την φθορά του χρόνου είναι μία σπατάλη της ζωής του. Μπορεί να μας θυμίζει ότι είμαστε ευάλωτοι και ότι η μη ύπαρξη μας είναι δεδομένη κάποια στιγμή, αλλά για μένα αυτό είναι κίνητρο να κάνω πιο πολλά, να προλάβω αυτό που η ψυχή μου με ωθεί να κάνω.

Οι άνθρωποι φοβούνται τη φθορά του χρόνου. Γιατί νομίζεις ότι συμβαίνει αυτό και πως το αντιμετωπίζεις εσύ;

Το να φοβάται κανείς την φθορά του χρόνου είναι μία σπατάλη της ζωής του. Μπορεί να μας θυμίζει ότι είμαστε ευάλωτοι και ότι η μη ύπαρξη μας είναι δεδομένη κάποια στιγμή, αλλά για μένα αυτό είναι κίνητρο να κάνω πιο πολλά, να προλάβω αυτό που η ψυχή μου με ωθεί να κάνω.

Στο έργο σου φαίνεται η επιρροή από τα θραύσματα αρχαίων γλυπτών και τα θέματα σου παραπέμπουν στον Όμηρο και στην αρχαία Ελλάδα. Υπάρχει κάτι που σε γοητεύει στην εποχή αυτή, ή θέλεις με το έργο σου να κρατήσεις ζωντανή την ελληνική ιστορία;

Αλήθεια, έχοντας μεγαλώσει στην Ελλάδα με όλες αυτές τις αρχαίες πέτρες και τα γλυπτά γύρω μου, έχω σαφώς επηρεαστεί από τον Αρχαίο Ελληνικό Πολιτισμό. Είναι φόρμες που κουβαλάω βαθιά στο υποσυνείδητο μου και κατά καιρούς τις επιστρατεύω για να περάσω κάποια μηνύματα που θέλω. Ειδικά στην εποχή που ζούμε σήμερα, με εμπνέει ο συμβολισμός τους γιατί παραπέμπει στον μικρό προσωπικό ηρωϊσμό που όλοι μας αντιτάσσουμε σε μία στιγνή και μίζερη καθημερινότητα. Το ότι συνεχίζουμε ως Έλληνες να σπρώχνουμε τον εαυτό μας πέρα από τα όρια της αντοχής μας ενώ ξέρουμε – όπως λέει ο Καβάφης – ότι: «η πτώσις μας είναι βεβαία»… Αυτό μόνο με ηρωϊκό τρόπο μπορείς να το αναδείξεις και ως ένα βαθμό, αυτό είναι ένα επίσης κεντρικό στοιχείο στις ενότητες «Θώρακες», αλλά και στα «Άλογα».

Παρατηρώντας τα άλογα σου, ο επισκέπτης εντυπωσιάζεται από την λεπτομέρεια από τον τρόπο με τον οποίο αναπαριστάς τα σώματα, και «φωτογραφίζεις» την κίνηση σε ένα ακίνητο έργο. Μίλησε μας για τη σχέση σου με τα άλογα.

Όταν επέστρεψα στην Ελλάδα «ανακάλυψα» την ζωοφόρο του Παρθενώνα και έκανα πολλές σπουδές πάνω σε χαρτόκουτα. Ήταν ένα θέμα που με μάγεψε και θα έλεγα ότι έτσι γεννήθηκε η ενασχόληση μου με αυτό το υπέροχο σύμβολο. Τα άλογα αντιπροσωπεύουν δύο πτυχές του εαυτού μου, εκείνη που βάζω το κεφάλι κάτω και κάνω αυτό που πρέπει και την άλλη, την ατίθαση, που δεν δέχεται την αδικία και αντιστέκεται. Βέβαια, το αποτέλεσμα – δηλαδή τα γλυπτά – το βλέπει ο καθένας με τον τρόπο του, αλλά είναι ένα σύμβολο που μιλάει σε όλους ανεξαιρέτως. Όπως είπα πιο πάνω, δεν υπάρχει απόλυτη πραγματικότητα και αυτό που φαίνεται σαν άλογο μπορεί να είναι και πολλά άλλα πράγματα για τον καθένα.

Το ότι συνεχίζουμε ως Έλληνες να σπρώχνουμε τον εαυτό μας πέρα από τα όρια της αντοχής μας ενώ ξέρουμε – όπως λέει ο Καβάφης – ότι: «η πτώσις μας είναι βεβαία»… Αυτό μόνο με ηρωϊκό τρόπο μπορείς να το αναδείξεις και ως ένα βαθμό, αυτό είναι ένα επίσης κεντρικό στοιχείο στις ενότητες «Θώρακες», αλλά και στα «Άλογα».

Στην τέχνη υπάρχουν «τάσεις»; Δηλαδή πράγματα που ανά εποχή «ζητά η αγορά» ή είναι «μόδα» και πόσο αυτές επηρεάζουν τη δουλειά ενός καλλιτέχνη;

Κάθε εποχή επηρεάζει τις αναζητήσεις όσων δημιουργούν και έτσι διαρκώς γεννιούνται διάφορες νέες τάσεις. Το ίδιο ισχύει και με την εμπορική πλευρά της τέχνης που έχει να κάνει με το πως τοποθετείται η κοινωνία απέναντι της. Για να επιβιώσει ένας καλλιτέχνης πρέπει να μπορεί να πουλήσει έργα, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αντιμετωπίζει την δουλειά του σαν ένα καταναλωτικό προϊόν. Εγώ πορεύομαι μακρυά από αυτή την σκέψη, αλλά χρειάζεται αυτοπεποίθηση και τόλμη για να κάνεις εκείνο που θέλεις εσύ. Σίγουρα παρακολουθώ τις τάσεις με ενδιαφέρον και υπάρχουν πολλοί εξαιρετικοί νέοι καλλιτέχνες…

Η τέχνη σίγουρα επουλώνει πληγές. Προσωπικά με έχει βοηθήσει να κοιτάω συνέχεια μπροστά, ξεπερνώντας ανθρώπινες πίκρες και στενοχώριες. Μου δίνει επίσης ένα βαθύτατο λόγο ύπαρξης που γεμίζει την ψυχή μου.

Έχοντας βιώσει με τον πιο σκληρό τρόπο τα αποτελέσματα της τρομοκρατίας, θα ήθελα να μας πεις τι νιώθεις για τα φαινόμενα ρατσισμού και τυφλής βίας που μαστίζουν σήμερα την κοινωνία μας

Είμαι κάθετα κατα της βίας σε οποιαδήποτε μορφή της και αυτό που εγώ βίωσα – μαζί με αρκετούς άλλους που στερήθηκαν με τον ίδιο τρόπο ένα πολύ αγαπημένο τους πρόσωπο – εύχομαι να μην το ζήσει κανείς άλλος. Πιστεύω ότι πρέπει να σεβόμαστε και να δείχνουμε καλοσύνη στους συνανθρώπους μας, στα ζώα και στον πλανήτη μας.

ΕΓΚΑΙΝΙΑ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΤΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑΣ ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗ ΣΤΗ ΓΚΑΛΕΡΙ CITRONNE 09/09/2017

Η τέχνη πέρα από τον αισθητικό και διακοσμητικό της χαρακτήρα μπορεί να λειτουργήσει σα «φάρμακο» για τις πληγές μιας κοινωνίας ;

Η τέχνη σίγουρα επουλώνει πληγές. Προσωπικά με έχει βοηθήσει να κοιτάω συνέχεια μπροστά, ξεπερνώντας ανθρώπινες πίκρες και στενοχώριες. Μου δίνει επίσης ένα βαθύτατο λόγο ύπαρξης που γεμίζει την ψυχή μου.

Σπούδασες και έζησες αρκετά χρόνια στο εξωτερικό. Πως βλέπεις την εικαστική σκηνή της Ελλάδας σε σχέση με την διεθνή σκηνή;

Η Ελλάδα παράγει τέχνη εφάμιλλου επιπέδου με τον υπόλοιπο κόσμο.

Μίλησε μας για τη συνεργασία σου με τη γκαλερί Citronne και την Τατιάνα Σπινιάρη

Είναι μεγάλη τιμή για μένα που μου δόθηκε η ευκαιρία να δείξω την δουλειά μου στην Galerie Citronne στον Πόρο. Παρακολουθώ χρόνια τις εκθέσεις που επιμελείται η Τατιάνα και κάθε χρόνο καταξιωμένοι Έλληνες καλλιτέχνες παρουσιάζονται με ένα ιδιαίτερο τρόπο που ξεφεύγει από τα στενά εικαστικά δεδομένα της Αθήνας. Η συνεργασία μου με την Τατιάνα υπήρξε άψογη και την θαυμάζω απεριόριστα γιατί πραγματικά, εκτός από όραμα και γνώση της Τέχνης, έχει έναν σπάνιο επαγγελματισμό και για τα διεθνή δεδομένα.

Το επόμενο στάδιο της δουλειάς μου, που είναι στα σκαριά εδώ και τέσσερα χρόνια, είναι και αυτό ένα όνειρο που πραγματοποιείται. Πρόκειται για μια εντελώς νέα θεματική ενότητα που είναι βασισμένη στον Κ. Π. Καβάφη και την οποία σχεδιάζω να εκθέσω στον καινούργιο χώρο της Γενναδίου Βιβλιοθήκης την άνοιξη του 2018, στα πλαίσια της Αθήνας Πρωτεύουσας του Βιβλίου της UNESCO.

Πριν από πολλά χρόνια είχες δηλώσει ότι το μεγαλύτερο όνειρο σου, είναι να δείξεις τη δουλειά σου σε ένα αρχαίο θέατρο. Τώρα που αυτό το όνειρο εκπληρώθηκε, ποιο είναι το μεγαλύτερο όνειρο σου;

Το επόμενο στάδιο της δουλειάς μου, που είναι στα σκαριά εδώ και τέσσερα χρόνια, είναι και αυτό ένα όνειρο που πραγματοποιείται. Πρόκειται για μια εντελώς νέα θεματική ενότητα που είναι βασισμένη στον Κ. Π. Καβάφη και την οποία σχεδιάζω να εκθέσω στον καινούργιο χώρο της Γενναδίου Βιβλιοθήκης την άνοιξη του 2018, στα πλαίσια της Αθήνας Πρωτεύουσας του Βιβλίου της UNESCO.

Όσο για άλλα όνειρα, θα ήθελα πολύ να κάνω μία αναδρομική έκθεση σε ένα μεγάλο μουσείο που να περιλαμβάνει έργα μου από τις δεκαετίες 70 και 80 που έγιναν στην Οξφόρδη και στην Νέα Υόρκη. Νομίζω ότι αυτό θα μου έδινε μεγάλη χαρά…

Who is Who

Η Αλεξάνδρα Αθανασιάδη γεννήθηκε το 1961 στην Αθήνα όπου εξακολουθεί να ζει και να εργάζεται.

Οι ανώτερες σπουδές της ξεκίνησαν το 1978 στο Franklin College του Λουγκάνο.

Το 1979 έγινε δεκτή στο Ruskin School of Drawing and Fine Art του Πανεπιστήμιου της Οξφόρδης, απ’ όπου αποφοίτησε το 1982 με διάκριση και πτυχίο Bachelor of Fine Arts στη γλυπτική και στη χαρακτική.

Συνέχισε με μεταπτυχιακές σπουδές στο Columbia University της Νέας Υόρκης και το 1984 έλαβε από εκεί πτυχίο Masters of Fine Arts στη γλυπτική.

Έχει πραγματοποιήσει πολλές ατομικές εκθέσεις στην Αθήνα, στο Παρίσι, στη Νέα Υόρκη και στο Μόντε Κάρλο.

Info:

«Θραυσματα» – Αλεξάνδρα Αθανασιάδη

Citronne Gallery – Πόρος

Μέχρι το τέλος Οκτωβρίου

 

Σχόλια

Σχόλια